EvrenBilimi

Site 1. rengi

Site 2. rengi

Topbar rengi

Menü ikon

Menü hover

Menü arama

Footer rengi

Tasarım

Güneş Sistemi

24.11.2020
244
Güneş Sistemi
Güneş Sistemi

Güneş Sistemi

Güneş ve çekim etkisi altında kalan sekiz gezegen ile onların bilinen 150 uydusu, beş cüce gezegen (Ceres, Plüton, Eris, Haumea, Makemake) ile onların bilinen toplam 8 uydusu ve milyarlarca küçük gök cisminden oluşur. Küçük cisimler kategorisine asteroitler, Kuiper kuşağı cisimleri, kuyrukluyıldızlar, gök taşları ve gezegenlerarası toz girer.

Güneş Sistemi; Güneş, dört Yer benzeri iç gezegen, küçük, kaya ve metal içerikli asteroitlerden oluşan bir asteroit kuşağı, dört dev dış gezegen ve Kuiper kuşağı denen buzsu cisimlerden oluşan ikinci bir kuşaktan ibarettir. Kuiper kuşağının ötesinde ise seyrek disk, gündurgun (İngilizce: heliopause) ve en son olarak da varsayımsal Oort bulutu bulunur.

Güneş’ten olan uzaklıklarına göre gezegenler sırasıyla Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün’dür. Bu sekiz gezegenin altısının çevresinde doğal uydular döner. Ayrıca dış gezegenlerin her birinin toz ve diğer parçacıklardan oluşan halkaları vardır. Dünya dışındaki tüm gezegenler adlarını Yunan ve Roma mitolojisinin tanrılarından alır. Beş cüce gezegen ise; Kuiper kuşağında yer alan Plüton, Haumea ve Makemake; asteroit kuşağındaki en büyük cisim olan Ceres ve seyrek diskte yer alan Eris’tir. Plüton bilinen en büyük cüce gezegendir.

İSTENEN PARAGRAFTAN SONRA ÇIKAN REKLAM ALANI - 1

Terimler

Güneş etrafındaki bir yörüngede dolanan cisimler genel olarak üçe ayrılır: Gezegenler, Cüce Gezegenler ve Küçük Güneş Sistemi Cisimleri.

Güneş’in etrafında dolanan, kendine küresel bir biçim verecek kadar kütlesi olan ve yörüngesinin yakın çevresini (doğal uyduları dışında) temizlemiş gök cisimlerine gezegen denir. Bilinen sekiz gezegen vardır: Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün.

24 Ağustos 2006’da Uluslararası Astronomi Birliği (IAU), Plüton’u dışarıda bırakarak “gezegen” teriminin tanımlamasını değiştirdi. Plüton ile birlikte, Eris, Ceres, Haumea ve Makemake yeni ‘cüce gezegen’ sınıflaması içerisinde tanımlandı.[3] Cüce gezegenler, kütleçekimleri dairesel bir şekle sahip olmalarına yeten fakat yörüngeleri etrafındaki diğer cisimleri temizlemeye yetmeyen gök cisimleridir. Cüce gezegen sınıflamasına aday gösterilen gök cisimleri ise Vesta, Pallas, Hygiea ve Charon’dur. (IAU tarafından Charon’un uydu mu yoksa ikili bir sisteminin parçası mı olduğuna henüz karar verilmemiştir. IAU’da Charon’un cüce gezegen olduğuna dair görüşler daha fazla olduğu için, söz konusu karar netleştiğinde Charon’da cüce gezegen olarak sınıflandırılacaktır.)

Plüton, 1930 yılındaki keşfinden, 2006 yılına kadar geçen sürede Güneş Sistemi’nin dokuzuncu gezegeni olarak kabul edilmiştir. Ancak 20. yüzyılın sonlarında ve 21. yüzyılın başlarında Plüton’a benzer birçok gök cismi keşfedilmiştir. Bu cisimlerin arasında en çok dikkati çeken Plüton’dan az küçük olan Eris’tir

Bunların dışında kalan ve Güneş’in etrafında dolanan gök cisimlerine Küçük Güneş Sistemi Cisimleri denir.

Doğal uydular ya da aylar Güneş’in çevresinde değil de gezegenlerin, cüce gezegenlerin ya da küçük Güneş Sistemi cisimlerinin etrafında dolanan gök cisimleridir.

Bir gezegenin Güneş’ten olan uzaklığı kendi yılı boyunca değişir. Güneş’e en çok yaklaştığı duruma günberi, en uzak olduğu duruma da günöte denir.

Gök bilimciler, Güneş Sistemi içindeki uzaklıkları genellikle astronomi birimi (AB) ile ölçer. Bir AB, Güneş ile Dünya arasındaki yaklaşık uzaklıktır ve kabaca 149.598.000 km.’dir. Plüton Güneş’ten yaklaşık 38 AB uzaktayken Jüpiter kabaca 5,2 AB uzaklıktadır. Yıldızlararası uzaklık birimlerinin en bilineni olan bir ışık yılı kabaca 63.240 AB’dir.

Güneş Sistemi bazen gayri resmî olarak farklı bölgelere ayrılır. İç Güneş Sistemi, dört Yer benzeri gezegenden ve asteroit kuşağından oluşur. Bazıları Dış Güneş Sistemi tanımını asteroitlerin ötesindeki her şey olarak yapar. Diğerleri ise dört gaz devini “orta bölge” olarak tanımlayıp Dış Güneş Sistemi’ni Neptün ötesi bölge olarak nitelendirir.

Yapısı

Güneş Sistemi’nin asıl bileşeni sistemin bilinen kütlesinin % 99,86’sını oluşturan ve çekim kuvveti ile sistemi bir arada tutan anakolda yer alan G2V tipi bir sarı cüce olan Güneş’tir. Sistemin kalan kütlesinin % 90’ından fazlasını da Güneş’in etrafında dolanan en büyük iki gök cismi olan Jüpiter ve Satürn oluşturur.

Güneş etrafında dolanan büyük gök cisimlerinin çoğu Dünya’nın yörüngesinin tutulum adı verilen düzleminde bulunur. Gezegenler tutuluma çok yakın bulunurken kuyruklu yıldızlar ve Kuiper kuşağı gök cisimleri tutulum çemberi ile büyük açılar yapar.

Güneş Sistemi’nde bulunan gök cisimlerinin ölçekli yörüngeleri. (Sol üstten başlayarak saat yönünde)

Gezegenlerin hepsi ve diğer gök cisimlerinin çoğu, Güneş’in kuzey kutbunun üzerindeki bir noktasından bakıldığında, Güneş’in çevresindeki yörüngede saat yönünün tersinde dolanmaktadırlar. Ancak Halley kuyruklu yıldızı gibi istisnalar bulunur.

Gök cisimleri Güneş’in çevresinde Kepler yasalarına uygun olarak devinirler. Her gök cismi, odak noktalarından birinde Güneş’in bulunduğu yaklaşık bir elips yörünge üzerinde hareket eder. Güneş’e daha yakın olan gök cisimleri daha hızlı hareket eder. Gezegenlerin yörüngeleri hemen hemen daireseldir ama birçok kuyruklu yıldız, asteroit ve Kuiper kuşağı gök cisimleri oldukça dar eliptik yörüngeler izler.

Güneş Sistemi gösterimlerinde çok büyük uzaklıkları tasvir etme zorluğuna karşı, yörüngeler genellikle eşit uzaklıkta gösterilir. Gerçekte, birkaç istisna dışında bir gezegen ya da kuşağın Güneş’e olan uzaklığı arttıkça bir önceki yörünge ile olan uzaklığı da büyür. Örneğin Venüs, Merkür’den 0,33 AB daha dışarıdadır, Satürn ise Jüpiter’den 4,3 AB daha uzaktadır. Neptün de Uranüs’ten 10,5 AB daha uzaktadır. Bu yörünge uzaklıkları arasında bağıntı kurmaya çalışan Titius-Bode yasası gibi bazı girişimler olmuş ama kabul gören bir teori çıkmamıştır.

GezegenGüneşe uzaklığıÇapı (km)Yıl uzunluğuGün uzunluğuUydu sayısıTürü
Güneş0 km1 324 332224 000 000 yıl(Kuzey) 37 gün(Ekvator) 26 gün7 000 000 000+Yıldız
İç Güneş Sistemi
Merkür57.000.000 km4 8840.2 yıl176 gün0Gezegen
Venüs110.000.000 km12 3460.6 yıl243 gün0Gezegen
Dünya148.000.000 km12 7091 yıl24 saat1Gezegen
Ay148.384.000 km3 48327 güneş zamanlı0Uydu (Dünya)
Mars230.000.000 km6 7671.8 yıl24 saat2Gezegen
Phobos230.009.000 km239 saateş zamanlı0Uydu (Mars)
Deimos230.023.000 km1230 saateş zamanlı0Uydu (Mars)
Asteroit Kuşağı
Vesta372.000.000 km5243.6 yıl5 saat0Asteroit
Ceres423.000.000 km9604.1 yıl9 saat 4 dakika0Cüce Gezegen
Pallas460.000.000 km5424.6 yıl5 saat0Asteroit
Hygeia523.000.000 km4335.4 yıl28 saat0Asteroit
Dış Güneş Sistemi
Jüpiter780.000.000 km142 64711.6 yıl9 saat 54 dakika67Gezegen
İo780.052.000 km3 6421.7 güneş zamanlı0Uydu (Jüpiter)
Europa780.096.000 km3 1223.6 güneş zamanlı0Uydu (Jüpiter)
Ganymede780.143.000 km5 2607.1 güneş zamanlı0Uydu (Jüpiter)
Callisto780.234.000 km4 82316.6 güneş zamanlı0Uydu (Jüpiter)
Satürn1.438.000.000 km124 30929.5 yıl10 saat 37 dakika62Gezegen
Mimas1.438.034.000 km3920.9 güneş zamanlı0Uydu (Satürn)
Enceladus1.438.045.000 km4971.3 güneş zamanlı0Uydu (Satürn)
Tethys1.438.054.000 km1 0241.8 güneş zamanlı0Uydu (Satürn)
Dione1.438.073.000 km1 1542.7 güneş zamanlı0Uydu (Satürn)
Rhea1.438.105.000 km1 5434.5 güneş zamanlı0Uydu (Satürn)
Titan1.438.229.000 km5 14015.9 güneş zamanlı0Uydu (Satürn)
Hyperion1.438.272.000 km27221.0 güneş zamanlı0Uydu (Satürn)
İapetus1.438.823.000 km1 43279.7 güneş zamanlı0Uydu (Satürn)
Uranüs2.970.000.000 km51 76784.1 yıl18 saat 23 dakika27Gezegen
Puck2.970.027.000 km1640.7 güneş zamanlı0Uydu (Uranüs)
Miranda2.970.045.000 km4761.4 güneş zamanlı0Uydu (Uranüs)
Ariel2.970.073.000 km1 0642.7 güneş zamanlı0Uydu (Uranüs)
Umbriel2.970.104.000 km1 1424.4 güneş zamanlı0Uydu (Uranüs)
Titania2.970.165.000 km1 5708.6 güneş zamanlı0Uydu (Uranüs)
Oberon2.970.216.000 km1 46713.8 güneş zamanlı0Uydu (Uranüs)
Neptün4.568.000.000 km49 138164.8 yıl16 saat 28 dakika14Gezegen
Proteus4.568.039.000 km4231.1 güneş zamanlı0Uydu (Neptün)
Triton4.568.120.000 km2 7006.1 güneş zamanlı0Uydu (Neptün)
Nereid4.570.610.000 km374360 güneş zamanlı0Uydu (Neptün)
Kuiper Kuşağı
Orcus5.918.000.000 km1 342245.0 yıl13 saat 11 dakika1Cüce Gezegen
Vanth5.918.104.000 km27810 günEş zamanlı0Uydu (Orcus)
Huya5.929.000.000 km482247 yıl13 saat0Cüce Gezegen
Pluton5.934.000.000 km2 378248.3 yıl6 gün 9 saat5Cüce Gezegen
Charon5.934.030.000 km1 2786 günEş zamanlı0Uydu (Plüton)
Ixion5.947.034.000 km1 012249 yılBelirsiz0Cüce Gezegen
Salacia6.523.000.000 km754271 yıl6 saat1Cüce Gezegen
Actaea6.523.216.000 km14313 gün6 saat0Uydu (Salacia)
Quaoar6.700.000.000 km1 431285 yıl17 saat1Cüce Gezegen
Weywot6.700.279.000 km8722 günBelirsiz0Uydu (Quaoar)
Makemake8.150.000.000 km1 467378.7 yıl7 saat 46 dakika0Cüce Gezegen
Haumea8.367.000.000 km1 560405.2 yıl3 saat 54 dakika2Cüce Gezegen
Namaka8.367.256.000 km14317 günEş zamanlı0Uydu (Haumea)
Hiʻiaka8.367.700.000 km31249 günEş zamanlı0Uydu (Haumea)
Dağınık Disk
Eris10.854.000.000 km2 438569.8 yıl25 saat 54 dakika1Cüce Gezegen
Dysnomia10.854.210.000 km25415 günEş zamanlı0Uydu (Eris)
Sedna18.232.000.000 km1 82312 637 yılBelirsiz0Cüce Gezegen

Tablo Güneşten uzaklıkları baz alınarak yapılmıştır.

Kaynak  Wikipedia

Ayrıca buna bakabilirsiniz …

REKLAM ALANI
BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Evrenbilimi.com 2020